Üç yıl önce elimde bir kutu dolusu fatura vardı ve hiçbirini gerçekten okumuyordum. Ödeme gününü kaçırmamak dışında ilgim yoktu. Sonra aylık harcama tablomu tutmaya başladım ve elektrik, su, doğalgaz kalemlerinin toplamının kira dışındaki en büyük sabit gider olduğunu gördüm. O noktadan sonra kendime şunu sordum: Bu üç faturayı hangi sırayla, hangi maliyetle küçültebilirim? Aşağıda anlattıklarım, denediklerimin ve bir kısmını denedikten sonra "buna değmezmiş" dediklerimin özeti.
İlk hatam, tasarruf yapacağım diye hemen alışverişe çıkmak oldu. Termostatik vana, tasarruflu duş başlığı, akıllı priz… Hepsini aldım ama hangisinin ne kadar işe yaradığını bilmiyordum, çünkü elimde önceki döneme ait düzgün bir kayıt yoktu.
Şimdi önerim çok basit: en az iki ay boyunca sayaçları haftada bir aynı gün okuyun ve bir yere yazın. Faturaya değil, tüketim birimine (kWh, m³) bakın. Fiyat zamları tabloyu bozar; birim tüketim ise sizin davranışınızı gösterir. Bu ölçüm alışkanlığı, harcama takip uygulamalarında tuttuğum diğer kalemlerle aynı mantıkta çalışıyor: veri olmadan karşılaştırma yapılamıyor.
Beni en çok şaşırtan şey, hiç para harcamadan elde ettiğim düşüşün, cihaz yatırımlarımdan elde ettiğimden büyük olmasıydı. İlk kış doğalgaz tüketimimi belirgin biçimde düşürdüğüm dönemde tek yaptığım şey oda sıcaklığını iki derece indirmek ve kullanmadığım odanın vanasını kısmaktı.
İşe yarayan ve bana hiçbir şeye mal olmayan alışkanlıklar:
Bütçemde bu iş için ayırdığım rakam sınırlıydı, dolayısıyla bir sıralama yapmak zorundaydım. Kendi deneyimime göre kabaca şöyle bir tablo çıktı:
| Yöntem | Başlangıç maliyeti | Etkisi | Benim değerlendirmem |
|---|---|---|---|
| Contaların ve akan rezervuarın onarımı | Çok düşük | Yüksek (su) | İlk yapılacak iş |
| Pencere fitili, kapı altı bandı | Düşük | Yüksek (gaz) | Kışa girmeden mutlaka |
| LED dönüşümü | Düşük | Orta (elektrik) | Ampuller bozuldukça yap |
| Tasarruflu duş başlığı, musluk perlatörü | Düşük | Orta (su + gaz) | Fiyat/fayda dengesi iyi |
| Termostatik radyatör vanası | Orta | Orta (gaz) | Çok odalı evde anlamlı |
| Eski beyaz eşyayı yenilemek | Yüksek | Orta-yüksek (elektrik) | Sadece cihaz zaten ömrünü tamamladıysa |
| Cephe/çatı yalıtımı | Çok yüksek | Çok yüksek (gaz) | Uzun vadeli, apartman kararı gerektirir |
Karar verirken kendime tek bir soru sordum: "Bu harcama kendini kaç ayda geri öder?" Buzdolabımı sadece tasarruf için değiştirmedim, çünkü kaba bir hesapla bile geri dönüş süresi cihazın kalan ömründen uzundu. Ama contaları değiştirdiğimde masraf tek bir faturada kendini kapattı. Aynı mantığı tasarruf hedeflerimi belirlerken de kullanıyorum: küçük ve hızlı geri dönen adımlar, motivasyonu ayakta tutuyor.
Tüketimi kısmak işin yarısı. Diğer yarısı, aynı tüketim için daha az ödemek. Faturaları okumaya başladığımda, elektrikte tek zamanlı yerine üç zamanlı tarifenin bana uygun olup olmadığını hiç değerlendirmediğimi fark ettim. Evde gündüz kimse yoksa ve büyük tüketim akşam-gece dilimine kayıyorsa bu karşılaştırma yapmaya değer. Ben yaptım, bulaşık ve çamaşır saatlerimi kaydırdım ve fark görünür oldu.
Bir de şu var: geciken faturanın gecikme bedeli, aylarca uğraşıp kazandığınız tasarrufu tek seferde